|
Onze wereld is veranderd. De machtsverhoudingen tussen ICT bedrijven en hun klanten zijn ingrijpend verschoven, evenals die tussen de twee partijen binnen de ICT ondernemingen die ons economische leven uitmaken, namelijk de werkgevers en de werknemers. Onze ICT sector, die toch verantwoordelijk is voor een klein vijfde van het BBP, lijdt. En naast het feit dat klanten minder snel de knip van de portemonnee halen, is er nog steeds pijn omwille van de onvrede en spanning waarmee vandaag samengeleefd wordt. Hoe langer die relatie blijft mank lopen, hoe minder overtuigend bedrijven zich op de markt begeven en hoe minder kans ze zichzelf geven om klanten te overhalen geld aan hen te spenderen. Over de klant heeft het bedrijf geen controle, wel over zijn intern functioneren. Het is mijn persoonlijke mening dat er vandaag geen grotere nood noch prioriteit bestaat dan het op orde brengen van de interne sociale relaties binnen de bedrijven. De nood aan een nieuw moreel contract tussen werkgevers en werknemers wordt dwingend. Een vernieuwd moreel contract vertaalt zich met stelligheid in competitief voordeel.
Deze relatie is sinds eeuwig een belangrijk bron voor conflicten. Beide partijen streven dan ook ogenschijnlijk tegenstrijdige objectieven na : Beide willen meer opbrengst en minder kosten, maar wat voor de één opbrengst is, betekent voor de ander kosten. Misschien wat simplistisch, maar hoe je het draait of keert, aan de oorsprong van het spanningsveld tussen beide partijen liggen tegenstrijdige belangen. Hoe machtiger één van beide partijen, hoe makkelijker en verder hij het laken naar zich toe kan trekken ten koste van de andere partij.
Onze eigen ICT wereld heeft recent dit fenomeen op een wel bijzonder expliciete manier meegemaakt. Van 97 tot 2000 volstond het om je als werknemer kandidaat te stellen op de arbeidsmarkt. Het enorme tekort aan mensen verleende je een dusdanige macht dat je het niet gek genoeg kon eisen of je kreeg het. Accenture vroeg zelfs op welke tijdschriften en kranten de nieuwe bediende wenste geabonneerd te worden. Kwalificaties waren niet belangrijk, die werden onderweg wel verworven, de klant betaalde toch want die had ook geen keuze. En iedereen klaagde : de ondernemers betaalden te veel en vonden niet de juiste mensen, de werknemers verdienden niet genoeg en maakten niet snel genoeg carrière. En mensen kregen burn out omwille van de werk- en prestatiedruk.
Dat die houding bij de beslissingsnemers hectoliters kwaad bloed gezet heeft, was kort daarna merkbaar. In 2001 kwam de kentering en de rollen in het machtsspel werden op één dag omgedraaid. Eindelijk tijd voor wraak, genoegdoening en rechtzetting. Alleen al binnen de informatikawereld werden letterlijk duizenden mensen op straat geschopt, salarissen werden eenzijdig verminderd, extra voordelen weggenomen, de werkdruk verhoogd tot aan de pijngrens. En iedereen blijft klagen : De ondernemers vinden geen projecten en geen gemotiveerde noch gekwalificeerde mensen, de werknemers moeten inleveren, ondraaglijk hard werken en voelen zich het weerloos slachtoffer van de onvoorspelbare grilligheid van hun management. En significant meer mensen krijgen burn out omwille van de werk- en prestatiedruk, en de bijtende angst.
Daarbovenop voelen vele werknemers zich vandaag bekocht omwille van belastingsonvriendelijke en verder waardeloze aandelen- en optieplannen. Vele werkgevers knokken daartegenover met een dilemma : Enerzijds is er de legacy uit de gouden tijden van riant betaalde personeelsleden die vandaag nogal eens gedemotiveerd zijn. Zij menen nu al 3 jaar hun nestel af te draaien zonder erkenning noch financiële herwaardering en zitten emotioneel op het tandvlees. Anderzijds is er een huidige generatie van kandidaten die smeken naar werk, die supergemotiveerd zijn door wat bedrijven doen, niet argumenteren over de geboden remuneratie en een reëel nieuw elan doorheen de volledige organisatie kunnen op gang brengen. Wat doe je als werkgever hiermee ?
Ondernemers klagen en werknemers klagen, misschien omdat vandaag de nadruk ligt op stukje 'nemers' in beide woorden. Nemen kan je enkel vanuit macht en macht is niet de beste strategie om doelen te bereiken. De relatie tussen werkgever en werknemer geeft de beste return indien gedefinieerd in functie van de bedrijfsdoelen. Onze eigenste Belg en supermanager Wim Roelandts gaf dit als sleutel tot zijn succesvolle overleven. In September vertelde hij aan Data News dat hij in 2001 weigerde om mensen te ontslaan om het bedrijf te laten overleven. Als alternatief stelde hij een vrijwillige salarisverlaging voor. Slechts 8 maanden later kon hij voor het hele bedrijf de lonen op hun oude peil herstellen. Voor hem is slim personeelsbeleid ervoor zorgen dat je geen waardevolle mensen verliest, noch hun individuele kennis en expertise, noch de investering in hun opleiding. En ik citeer graag : 'dure systemen, ach, uiteindelijk zijn het toch de mensen die het verschil maken, de rest is bijzaak'.
De relatie werkgever - werknemer is dus een noodzakelijke voorwaarde voor het behalen van economisch prestaties. Processen, systemen, procedures, controles, kennis en vaardigheden zijn slechts een voldoende voorwaarde. Het tweede geeft geen resultaat zonder het eerste. Die relatie en de bijbehorende attitude zijn niet alleen het resultaat van het formele contract tussen beiden, maar vooral van het morele contract waarbinnen zij samenleven en -werken. Het is het verschil tussen moeten en willen !
De huidige ontevredenheid bewijst dat dit morele contract tot vandaag nog niet onderhandeld werd. Het is nog niet vertaald in een commitment naar voor beide partijen gemeenschappelijke waarden en herkenbare rechten en plichten noch in de aanvaarding van de bijbehorende sancties bij overtreding. Moreel gaat over waarden en overtuigingen, contract betekent het nastreven van het grootste gemeenschappelijke belang. Samengevoegd gaan ze over vertrouwen en dus over betrouwbaarheid. En is het daar niet dat het schoentje nu juist het meeste knelt ?
|
